Εντυπωσιακή εικόνα εξάρτησης από τις απευθείας αναθέσεις στους δήμους της Ηπείρου αποτυπώνουν τα επίσημα στοιχεία που έχουν αρχίσει να έρχονται στο φως. Η συγκεκριμένη διαδικασία, η οποία επιτρέπει την ανάθεση έργων, υπηρεσιών και προμηθειών χωρίς τη διενέργεια δημόσιου διαγωνισμού, φαίνεται να αποτελεί την κυρίαρχη μέθοδο υλοποίησης δαπανών για την Τοπική Αυτοδιοίκηση στην περιφέρεια. Τα δεδομένα καταδεικνύουν ότι εννέα στις δέκα συμβάσεις που πραγματοποιούν οι δήμοι της Ηπείρου πραγματοποιούνται απευθείας, γεγονός που εγείρει σοβαρούς προβληματισμούς. Η τάση αυτή δεν περιορίζεται μόνο στην Ήπειρο, αλλά παρατηρείται ευρέως και σε άλλους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης σε όλη τη χώρα, καθιστώντας την απευθείας ανάθεση τον βασικό πυλώνα των δημοτικών δαπανών. Η ανάλυση των στοιχείων δείχνει ότι για τις περισσότερες δημοτικές συμβάσεις, η διαδικασία του διαγωνισμού έχει ουσιαστικά παραγκωνιστεί.
Αυτό δημιουργεί ερωτήματα σχετικά με το αν η επιλογή των αναδόχων γίνεται με κριτήρια διαφάνειας και αντικειμενικότητας, ή αν επικρατούν άλλου είδους παράμετροι. Οι απευθείας αναθέσεις, αν και μπορούν να επιταχύνουν την εκτέλεση έργων σε έκτακτες περιπτώσεις, ελλοχεύουν τον κίνδυνο περιορισμού του ανταγωνισμού, αμφισβήτησης της ίσης πρόσβασης των επιχειρήσεων στις δημόσιες συμβάσεις και πιθανής αύξησης του κόστους. Η ευρεία χρήση τους μπορεί να οδηγήσει σε στρεβλώσεις στην αγορά και σε μη βέλτιστη αξιοποίηση των δημοσίων πόρων, καθώς απουσιάζει ο έλεγχος και η σύγκριση πολλαπλών προσφορών. Η πρωτοκαθεδρία των απευθείας αναθέσεων στην Ήπειρο, με ποσοστό που αγγίζει το 90%, υποδεικνύει μια συστημική αδυναμία ή μια σκόπιμη επιλογή της συγκεκριμένης μεθοδολογίας. Η έλλειψη διαγωνισμών περιορίζει την ευκαιρία για μικρομεσαίες επιχειρήσεις να διεκδικήσουν έργα και να αναπτυχθούν, εδραιώνοντας ενδεχομένως σχέσεις εξάρτησης μεταξύ των δήμων και συγκεκριμένων εργολάβων ή προμηθευτών.
Αυτό θα μπορούσε να υπονομεύσει την αρχή της χρηστής διαχείρισης των δημοσίων κεφαλαίων και να δημιουργήσει συνθήκες αδιαφάνειας, ακόμη και αν δεν υπάρχουν άμεσες αποδείξεις για κατάχρηση. Η συστημική αυτή εικόνα καθιστά επιτακτική την ανάγκη για επαναξιολόγηση της πρακτικής αυτής. Είναι σαφές ότι η πρακτική των ατομικών συμβάσεων χωρίς πανελλήνιο ή τοπικό διαγωνισμό, θέτει υπό αμφισβήτηση την αποτελεσματικότητα της διαχείρισης των έργων και των προμηθειών στους δήμους της Ηπείρου. Η ανάλυση των δεδομένων, που αν και αφορούν έναν συγκεκριμένο τομέα της δημόσιας διοίκησης, αντανακλά μια ευρύτερη τάση, απαιτεί άμεση προσοχή. Ειδικοί αναλυτές και εκπρόσωποι της Τοπικής Αυτοδιοίκησης καλούνται να εξετάσουν τα βαθύτερα αίτια αυτής της φαινόμενης υπερσυγκέντρωσης στις απευθείας αναθέσεις και να προτείνουν λύσεις. Στόχος πρέπει να είναι η διασφάλιση της διαφάνειας, η ενίσχυση του υγιούς ανταγωνισμού και η μεγιστοποίηση της απόδοσης των δημοσίων δαπανών προς όφελος των πολιτών της Ηπείρου και της ευρύτερης Ελλάδας.
