Οι προσδοκίες για μια ουσιαστική διπλωματική εξέλιξη ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν φαίνεται να απομακρύνονται, καθώς οι διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό της δίμηνης πολεμικής αντιπαράθεσης έχουν ουσιαστικά παγώσει. Οι δύο πλευρές παραμένουν αμετακίνητες στις θέσεις τους, με το κλίμα να επιβαρύνεται αντί να βελτιώνεται.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, ολοκλήρωσε την επίσκεψή του στο Πακιστάν χωρίς απτά αποτελέσματα, ενώ την ίδια στιγμή ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, προχώρησε στην ακύρωση της αποστολής των απεσταλμένων του στο Ισλαμαμπάντ, των Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ. Οι εξελίξεις αυτές καταγράφονται ως νέα πλήγματα στην ήδη εύθραυστη προοπτική εξεύρεσης λύσης.
Η σύγκρουση, που διανύει πλέον την όγδοη εβδομάδα της, έχει ξεπεράσει τα στενά περιφερειακά όρια και επηρεάζει άμεσα τη διεθνή οικονομία. Οι αναταράξεις στην ενέργεια και η άνοδος των τιμών εντείνουν τις πληθωριστικές πιέσεις, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερα δυσμενές περιβάλλον για την παγκόσμια ανάπτυξη.
Σε τηλεφωνική επικοινωνία με τον πρωθυπουργό του Πακιστάν, ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, ξεκαθάρισε τη στάση της Τεχεράνης, υπογραμμίζοντας ότι η χώρα του δεν πρόκειται να προσέλθει σε συνομιλίες υπό καθεστώς πίεσης ή αποκλεισμού. Σύμφωνα με ανακοίνωση της ιρανικής κυβέρνησης, δήλωσε ότι η Τεχεράνη δεν θα συμμετάσχει σε «επιβεβλημένες διαπραγματεύσεις» υπό απειλές ή αποκλεισμό.
Ο ίδιος έθεσε ως βασική προϋπόθεση για την επανεκκίνηση οποιασδήποτε διαδικασίας την άρση συγκεκριμένων εμποδίων από την πλευρά των ΗΠΑ. Τόνισε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει πρώτα να άρουν «λειτουργικά εμπόδια», συμπεριλαμβανομένου του αποκλεισμού ιρανικών λιμανιών, πριν ξεκινήσει οποιαδήποτε ουσιαστική διαδικασία διαπραγμάτευσης.
Από την πλευρά του, ο Αραγτσί επιχείρησε να διατηρήσει έναν πιο συγκρατημένο τόνο, χαρακτηρίζοντας την αποστολή του στο Πακιστάν «πολύ καρποφόρα», ενώ ιρανική διπλωματική πηγή στο Ισλαμαμπάντ τόνισε ότι η Τεχεράνη δεν πρόκειται να αποδεχθεί «μαξιμαλιστικές απαιτήσεις» από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Στον αντίποδα, ο Τραμπ εμφανίστηκε ιδιαίτερα επικριτικός, εξηγώντας ότι η ακύρωση της αποστολής των απεσταλμένων του οφείλεται στο υψηλό κόστος και την πολυπλοκότητα των διαβουλεύσεων σε σχέση με το περιεχόμενο της ιρανικής πρότασης. Δήλωσε ότι ακύρωσε την επίσκεψη των απεσταλμένων, καθώς οι συνομιλίες απαιτούσαν υπερβολικά πολλά ταξίδια και έξοδα για να εξεταστεί μια ανεπαρκής πρόταση από το Ιράν. Μετά την ακύρωση της αποστολής, το Ιράν «προσέφερε πολλά, αλλά όχι αρκετά», όπως είπε.
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social, ο Αμερικανός πρόεδρος υιοθέτησε ακόμη πιο οξύ τόνο, αναφερόμενος σε εσωτερική αστάθεια στο ιρανικό πολιτικό σύστημα. «έντονες εσωτερικές διαμάχες και σύγχυση» στην ηγεσία του Ιράν. «Κανείς δεν ξέρει ποιος έχει τον έλεγχο, ούτε οι ίδιοι», έγραψε. «Επίσης, εμείς έχουμε όλα τα χαρτιά, αυτοί κανένα! Αν θέλουν να μιλήσουν, το μόνο που έχουν να κάνουν είναι να τηλεφωνήσουν!!!»
Απαντώντας εμμέσως, ο Πεζεσκιάν επιχείρησε να διαψεύσει τα περί εσωτερικών διαιρέσεων, επιμένοντας στη συνοχή του ιρανικού πολιτικού συστήματος. Δήλωσε την Πέμπτη ότι δεν υπάρχουν «σκληροπυρηνικοί ή μετριοπαθείς» στην Τεχεράνη και ότι η χώρα είναι ενωμένη πίσω από τον ανώτατο ηγέτη της. Το ίδιο μήνυμα επανέλαβαν τις τελευταίες ημέρες ο κορυφαίος διαπραγματευτής Γκαλιμπάφ και ο Αραγτσί.
Την ήδη τεταμένη κατάσταση επιβαρύνει περαιτέρω η στάση του Ισραήλ. Ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έδωσε εντολή για πλήγματα εναντίον στόχων της Χεζμπολάχ στον Λίβανο, θέτοντας σε δοκιμασία μια εύθραυστη εκεχειρία που διαρκεί μόλις τρεις εβδομάδες.
Παράλληλα, η ενεργειακή διάσταση της κρίσης αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη σημασία. Η Τεχεράνη έχει περιορίσει σε μεγάλο βαθμό τη διέλευση από το Στενό του Ορμούζ, μέσω του οποίου διακινείται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, ενώ η Ουάσιγκτον συνεχίζει να μπλοκάρει τις ιρανικές εξαγωγές πετρελαίου.
Νωρίτερα, η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου είχε αφήσει ανοιχτό ένα παράθυρο αισιοδοξίας, σημειώνοντας ότι υπήρχαν ενδείξεις προόδου από την πλευρά του Ιράν και ότι ο αντιπρόεδρος, Τζέι Ντι Βανς, ήταν έτοιμος να μεταβεί στο Πακιστάν. Ο Βανς είχε ηγηθεί ενός πρώτου, ανεπιτυχούς γύρου συνομιλιών στο Ισλαμαμπάντ νωρίτερα μέσα στον μήνα.
