Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (σ.σ. International Atomic Energy Agency – IAEA) συγκαλεί εκτάκτως αύριο, Δευτέρα, συνεδρίαση του Συμβουλίου των Κυβερνητών, κατόπιν αιτήματος της Ρωσίας, στον απόηχο των αεροπορικών πληγμάτων που εξαπέλυσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν. Η σχετική γνωστοποίηση έγινε το βράδυ του Σαββάτου, επιβεβαιώνοντας ότι το ζήτημα λαμβάνει πλέον διαστάσεις διεθνούς ανησυχίας σε θεσμικό επίπεδο.
Η έκτακτη αυτή σύγκληση του ανώτατου διοικητικού οργάνου της υπηρεσίας του ΟΗΕ, η οποία εδρεύει στη Βιέννη, πραγματοποιείται σε μια περίοδο ιδιαίτερης έντασης στη Μέση Ανατολή. Οι τελευταίες στρατιωτικές εξελίξεις έχουν επαναφέρει στο προσκήνιο τους φόβους για περαιτέρω αποσταθεροποίηση της περιοχής, ιδίως υπό το πρίσμα του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης και των διεθνών επιθεωρήσεων που βρίσκονται σε εξέλιξη.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση που δόθηκε στη δημοσιότητα, η ειδική συνεδρίαση του συμβουλίου κυβερνητών της υπηρεσίας αυτής του ΟΗΕ με έδρα τη Βιέννη θα ασχοληθεί “με ζητήματα που συνδέονται με τα στρατιωτικά πλήγματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του εδάφους της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν”, πρόσθετε η ανακοίνωση.
Η ρωσική πρωτοβουλία για τη σύγκληση της συνεδρίασης αποτυπώνει τη βαρύτητα που αποδίδει η Μόσχα στις εξελίξεις, επιδιώκοντας να τεθεί το θέμα σε θεσμικό πλαίσιο συζήτησης και ελέγχου. Το Συμβούλιο των Κυβερνητών του ΙΑΕΑ αποτελείται από εκπροσώπους 35 κρατών-μελών και είναι αρμόδιο για την εποπτεία της εφαρμογής των συμφωνιών διασφαλίσεων και της συμμόρφωσης των χωρών με τις υποχρεώσεις τους στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας.
Η συγκυρία δεν είναι τυχαία. Τα πλήγματα των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο ιρανικό έδαφος έχουν εντείνει τη διεθνή κινητικότητα, με διπλωματικές επαφές να βρίσκονται σε εξέλιξη σε πολλά επίπεδα. Παράλληλα, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα κατά πόσο οι στρατιωτικές επιχειρήσεις επηρεάζουν πυρηνικές εγκαταστάσεις ή υποδομές που τελούν υπό καθεστώς επιθεώρησης.
Ο ρόλος του ΙΑΕΑ σε αυτή τη συγκυρία καθίσταται κομβικός, καθώς πρόκειται για τον θεσμικό φορέα που είναι επιφορτισμένος με την παρακολούθηση της ειρηνικής χρήσης της πυρηνικής ενέργειας και τη διασφάλιση ότι δεν πραγματοποιείται εκτροπή υλικών για στρατιωτικούς σκοπούς. Οποιαδήποτε εξέλιξη που σχετίζεται με στρατιωτικές ενέργειες σε κράτος με ενεργό πυρηνικό πρόγραμμα, όπως το Ιράν, προκαλεί αναπόφευκτα ανησυχία στη διεθνή κοινότητα.
Η αυριανή συνεδρίαση αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς θα αποτελέσει το πρώτο επίσημο βήμα συζήτησης των πρόσφατων γεγονότων σε επίπεδο διεθνούς οργανισμού με αρμοδιότητα στον πυρηνικό τομέα. Δεν αποκλείεται να τεθούν ζητήματα ασφάλειας εγκαταστάσεων, προστασίας επιθεωρητών, αλλά και ευρύτερων συνεπειών για το καθεστώς μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων.
