Γράφει η Ρία Κυριακίδου
Κριτική, αιχμές και διαπιστώσεις για την κατάσταση στον πρωτογενή τομέα περιείχε η
τοποθέτηση του πρώην πρωθυπουργού κ. Κώστα Καραμανλή στο Ετήσιο Συνέδριο του
Πανελλήνιου Συνδέσμου Αγροτικών Θεμάτων και του Πανελλήνιου Συνδέσμου Αγροτικών
Φωτοβολταϊκών, το Σάββατο 7 Μαρτίου στην Ξάνθη.
Ο πρώην πρωθυπουργός -και από το 2023 πρόεδρος Δ.Σ. του ομίλου εταιρειών της ΣΕΚΕ
Α.Ε.- εξέφρασε καταρχάς την πεποίθηση ότι το συνέδριο, για ακόμη μία χρονιά, «θα παράξει
χρήσιμα συμπεράσματα και θα αναδείξει ιδέες και προτάσεις, η δρομολόγηση των οποίων
μπορεί να διασφαλίσει τη βιωσιμότητα του πρωτογενούς τομέα και προοπτική για τον
αγροτικό κόσμο». Ακολούθως αναφέρθηκε στις πιέσεις που δέχεται ο αγροτικός κόσμος από
το αυξημένο κόστος παραγωγής, τις ευρωπαϊκές πολιτικές, τις φυσικές καταστροφές και τη
γήρανση του αγροτικού πληθυσμού. Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη για συνολική
στρατηγική ανασυγκρότησης του πρωτογενούς τομέα, την ενίσχυση σύγχρονων
συνεταιριστικών σχημάτων και την ουσιαστική στήριξη των νέων αγροτών, αφήνοντας
αιχμές για τις μέχρι σήμερα πολιτικές διαχείρισης των προβλημάτων.
Στην τοποθέτησή του, ο πρώην πρόεδρος της ΝΔ στάθηκε αρχικά στη γενικευμένη
επιδείνωση των συνθηκών που βιώνουν οι αγρότες στην Ευρώπη και ιδιαίτερα στην Ελλάδα,
τονίζοντας ότι το 2025 «σημειώθηκε ραγδαία όξυνση προβλημάτων που αθροιζόμενα
έπληξαν με δριμύτητα τον αγροτικό κόσμο». Όπως επισήμανε, η εκτόξευση του ενεργειακού
κόστους, οι διακυμάνσεις στις τιμές λιπασμάτων και ζωοτροφών, αλλά και οι οικονομικές
πιέσεις που προκαλούν οι αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την πράσινη μετάβαση
δημιουργούν ένα ιδιαίτερα δύσκολο περιβάλλον για την αγροτική παραγωγή. Ως προς το
κόστος ενέργειας, αναφέρθηκε και στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, λέγοντας: «Ειδικά
μάλιστα τώρα που εξελίσσεται ο πόλεμος στο Ιράν είναι απρόβλεπτη η προοπτική, πέραν
των γεωπολιτικών, και στο ενεργειακό τοπίο, αναφορικά και με τη διακίνηση αλλά και,
πρωτίστως, με το κόστος».
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην ελληνική πραγματικότητα, όπου -όπως σημείωσε- τα
προβλήματα επιτείνονται από την εκτίναξη του κόστους παραγωγής, την υποχώρηση των
τιμών παραγωγού και την αναπόφευκτη μείωση του αγροτικού εισοδήματος, τις εκτεταμένες
ζημιές από θεομηνίες και ακραία καιρικά φαινόμενα, καθώς και τις απώλειες στην
κτηνοτροφία λόγω ζωονόσων. Αιχμές άφησε για τις καθυστερήσεις στην καταβολή
αποζημιώσεων και ενισχύσεων, κάνοντας μάλιστα αναφορές σε αδιαφάνεια. «Να
προσθέσουμε, στα προβλήματα που πιέζουν τον αγροτικό κόσμο, τις καθυστερήσεις στην
καταβολή αποζημιώσεων και ενισχύσεων. Και μάλιστα σε περιβάλλον σκανδαλώδους
αδιαφάνειας» ανέφερε.
Αιχμηρός ήταν και στην αναφορά του προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, ως προς τις αποφάσεις
και τον τρόπο που χειρίστηκε ζητήματα που αφορούν την πράσινη μετάβαση και τον
πρωτογενή τομέα γενικότερα. «Υπέρογκη οικονομική επιβάρυνση από τις εσπευσμένες και
πρόχειρες αποφάσεις της ΕΕ για την πράσινη μετάβαση» και «εντονη ανασφάλεια και
κίνδυνος νόθευσης του ανταγωνισμού σε βάρος των ευρωπαϊκών προϊόντων από τις
προβλέψεις της συμφωνίας ΕΕ–MERCOSUR», όπως επισήμανε.
Ο κ. Καραμανλής από το βήμα του συνεδρίου έδωσε έμφαση όχι μόνο στα προβλήματα του
πρωτογενούς τομέα αλλά και στις πρόσφατες αγροτικές κινητοποιήσεις, κάνοντας λόγο για
«Προβλήματα υπαρκτά και διογκούμενα που –ας μην γελιόμαστε– από μόνα τους αρκούν να
πυροδοτούν τη διαμαρτυρία των αγροτών, χωρίς έξωθεν υποκίνηση». Οι κινητοποιήσεις των
αγροτών και τα μπλόκα στους δρόμους και τα τελωνεία –ας μην ξεχνάμε– ότι στα τέλη της
περασμένης χρονιάς βρέθηκαν για περίπου δύο μήνες στο επίκεντρο των ανοιχτών
ζητημάτων για την κυβέρνηση, αποτελώντας έναν μεγάλο «πονοκέφαλο» για τη ΝΔ.
Περίπου το ίδιο διάστημα, ως «κερασάκι στην τούρτα» ήταν οι συζητήσεις στην εξεταστική
επιτροπή της Βουλής και στην αρμόδια επιτροπή για τις παράνομες επιδοτήσεις του
ΟΠΕΚΕΠΕ και το σκάνδαλο στον οργανισμό. Όπως υπογράμμισε ο πρώην πρόεδρος της
ΝΔ, «οι κινητοποιήσεις των αγροτών δεν είναι ένα ετησίως επαναλαμβανόμενο “δρώμενο”
από επαναστάτες χωρίς αιτία», αλλά «είναι φυσική συνέπεια χρόνιων παραγωγικών
δυσλειτουργιών και δομικών αδυναμιών που οι κυβερνήσεις δεν αποφασίζουν να
αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά». «Όσο η αγροτική πολιτική εξαντλείται σε υπό πίεση
διαπραγματεύσεις, σε εξαγγελίες αποσπασματικών μέτρων και παροχές προσωρινών
διευκολύνσεων η κρίση -γιατί για κρίση πρόκειται- θα ανακυκλώνεται» σημείωσε
χαρακτηριστικά.
Παράλληλα, στην τοποθέτησή του, ανέδειξε ως βασικό διαρθρωτικό πρόβλημα της
ελληνικής γεωργίας τον μικρό και κατακερματισμένο κλήρο, τονίζοντας ότι οι κατευθύνσεις
της νέας αγροτικής πολιτικής της ΕΕ ευνοούν μεγαλύτερες και πιο οργανωμένες
εκμεταλλεύσεις. Στο πλαίσιο αυτό τόνισε την ανάγκη ενίσχυσης σύγχρονων συλλογικών
σχημάτων παραγωγών και συνεταιρισμών που θα λειτουργούν με επιχειρηματικά πρότυπα,
επενδύοντας στην καινοτομία, την ποιότητα και την εξωστρέφεια, κάνοντας λόγο για
«σύγχρονες πρακτικές που διασφαλίζουν υψηλές τιμές παραγωγού και αξιοπρεπές
εισόδημα». Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ενός τέτοιου μοντέλου ανέφερε τη ΣΕΚΕ.
Στην ομιλία του, εξέφρασε έντονη επιφύλαξη για ενδεχόμενη αύξηση της φορολογίας στα
προϊόντα καπνού σε ευρωπαϊκό επίπεδο, υποστηρίζοντας ότι τέτοιες πολιτικές ενδέχεται να
οδηγήσουν σε τεράστια απώλεια κρατικών εσόδων και πριμοδότηση παράνομων δικτύων
παραγωγής και εμπορίας λαθραίων τσιγάρων. Όπως ανέφερε, «η εμπειρία από χώρες που
δοκίμασαν να περιορίσουν την κατανάλωση καπνού –με την υπερφορολόγησή του– δείχνει
ότι εκείνο που τελικά συνέβη ήταν η μείωση του μεριδίου των νόμιμων προϊόντων προς
όφελος των λαθραίων, η κατανάλωση των οποίων εκτινάχθηκε. Αποτέλεσμα; Τεράστια
απώλεια κρατικών εσόδων και πριμοδότηση των παράνομων δικτύων παραγωγής και
εμπορίας λαθραίων τσιγάρων. Δίκτυα που ο τζίρος τους εκτοξεύτηκε, ενώ τα “μαύρα” κέρδη
τους διοχετεύονται στη χρηματοδότηση του οργανωμένου εγκλήματος».
Ο πρώην πρωθυπουργός έδωσε επίσης ιδιαίτερη βαρύτητα στο δημογραφικό πρόβλημα της
υπαίθρου, «κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου», επισημαίνοντας ότι η γήρανση και η μη
βιώσιμη ανανέωση του αγροτικού πληθυσμού, καθώς και η απομάκρυνση των νέων από την
αγροτική δραστηριότητα, αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για το μέλλον της
ελληνικής περιφέρειας και του πρωτογενούς τομέα. «Αν αφήσουμε αυτή την τάση να
εξελιχθεί, χωρίς έγκαιρες και εύστοχες παρεμβάσεις, θα οδηγηθούμε αργά ή γρήγορα στην
εγκατάλειψη της Περιφέρειας, στην ερημοποίηση της υπαίθρου. Μια τέτοια εξέλιξη συνιστά
μείζονα εθνική απειλή». Για την ανατροπή και αντιστροφή αυτής της τάσης πρότεινε σειρά
άμεσων παρεμβάσεων, όπως εκπαίδευση και επιστημονική στήριξη των νέων αγροτών,
αξιοποίηση ακαλλιέργητων εκτάσεων, ταχύτερη, δίκαιη και διαφανή καταβολή ενισχύσεων, ενίσχυση των υποδομών στην περιφέρεια και παροχή χαμηλότοκων δανείων για την είσοδο νέων ανθρώπων στον πρωτογενή τομέα χωρίς αυστηρές εγγυήσεις.
Κλείνοντας, αναφέρθηκε και στο ζήτημα των «κόκκινων» δανείων αγροτών και
συνεταιρισμών, τονίζοντας ότι η επιτάχυνση των διαδικασιών ρύθμισής τους αποτελεί
αναγκαία προϋπόθεση για την οικονομική ανάκαμψη του αγροτικού τομέα και την ενίσχυση
της ελληνικής περιφέρειας, ζητώντας σε κάθε διακανονισμό «να εφαρμοστεί κατά γράμμα το
άρθρο 39 του Ν. 3259/2004 για τα πανωτόκια». Ως επίλογο, ο κ. Καραμανλής ανέφερε από
την ακριτική Ξάνθη: «Στην Περιφέρεια χτυπά η καρδιά της Ελλάδας. Ισχυρή Ελλάδα δεν
είναι δυνατό να υπάρξει χωρίς παραγωγικά ακμαία, οικονομικά εύρωστη και σφύζουσα από
ζωή Περιφέρεια».
