Η Ουάσινγκτον φαίνεται να προετοιμάζει το επόμενο βήμα στη διαχείριση της σύγκρουσης με την Τεχεράνη, την ώρα που οι εχθροπραξίες εισέρχονται στην τρίτη τους εβδομάδα και η στρατιωτική ένταση παραμένει υψηλή. Παράλληλα, στο παρασκήνιο αναπτύσσονται δίαυλοι επικοινωνίας και σενάρια για πιθανή διπλωματική διέξοδο, με στόχο –τουλάχιστον σε πρώτη φάση– τον περιορισμό της κρίσης.
Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Axios και επιβεβαιώνονται από πηγές με γνώση των διεργασιών, στην αμερικανική πλευρά έχει ήδη ξεκινήσει μια πρώτη χαρτογράφηση των όρων υπό τους οποίους θα μπορούσε να ανοίξει ένας κύκλος διαπραγματεύσεων με το Ιράν. Το σενάριο που εξετάζεται δεν αφορά άμεση κατάπαυση των επιχειρήσεων, αλλά μια σταδιακή αποκλιμάκωση, με τους σχεδιασμούς να λαμβάνουν υπόψη ότι οι συγκρούσεις ενδέχεται να συνεχιστούν για ακόμη δύο ή και τρεις εβδομάδες.
Στο επίκεντρο αυτών των διεργασιών βρίσκονται στενοί συνεργάτες του προέδρου των ΗΠΑ, μεταξύ των οποίων ο Τζάρεντ Κούσνερ και ο Στιβ Γουίτκοφ, οι οποίοι συμμετέχουν ενεργά στη διαμόρφωση ενός πλαισίου που θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια συνολική συμφωνία. Οι συζητήσεις κινούνται γύρω από κρίσιμα ζητήματα, όπως η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, η δραστική μείωση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, αλλά και ένα ευρύτερο πακέτο ρυθμίσεων που θα αγγίζει το πυρηνικό πρόγραμμα, τα βαλλιστικά οπλικά συστήματα και τη γεωπολιτική επιρροή της Τεχεράνης μέσω συμμαχικών οργανώσεων στην περιοχή.
Αν και τις τελευταίες ημέρες δεν έχει καταγραφεί απευθείας επικοινωνία ανάμεσα στις δύο πλευρές, τρίτες χώρες διαδραματίζουν ρόλο «μεταφορέα» μηνυμάτων. Η Αίγυπτος, το Κατάρ και το Ηνωμένο Βασίλειο φέρονται να λειτουργούν ως ενδιάμεσοι, μεταφέροντας θέσεις και προθέσεις, σε μια προσπάθεια να κρατηθούν ανοιχτά τα κανάλια συνεννόησης.
Η ιρανική πλευρά εμφανίζεται, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, πρόθυμη να εξετάσει το ενδεχόμενο συνομιλιών, θέτοντας ωστόσο σαφείς και αυστηρούς όρους. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η άμεση παύση των εχθροπραξιών, δεσμεύσεις ότι δεν θα υπάρξει επανάληψη στρατιωτικών επιθέσεων, καθώς και οικονομική αποκατάσταση για τις ζημιές που έχουν προκληθεί.
Από την πλευρά της Ουάσινγκτον, εκτιμάται ότι η στρατιωτική πίεση έχει ήδη επηρεάσει σημαντικά τις επιχειρησιακές δυνατότητες της Τεχεράνης, γεγονός που –κατά Αμερικανούς αξιωματούχους– ενδέχεται να οδηγήσει τελικά το Ιράν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Στο πλαίσιο που εξετάζεται, οι Ηνωμένες Πολιτείες φέρονται να επιδιώκουν ένα σύνολο δεσμεύσεων με σαφή χρονικό και τεχνικό ορίζοντα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
-προσωρινή, πενταετής αναστολή του πυραυλικού προγράμματος,
-πλήρης διακοπή εμπλουτισμού ουρανίου,
-αποξήλωση ή παύση λειτουργίας κρίσιμων πυρηνικών εγκαταστάσεων σε Νατάνζ, Ισφαχάν και Φορντό,
-ενισχυμένοι μηχανισμοί διεθνούς ελέγχου σε τεχνολογίες φυγοκέντρησης και συναφή συστήματα,
-ευρύτερες συμφωνίες ελέγχου εξοπλισμών με τη συμμετοχή κρατών της περιοχής,
-τερματισμός της χρηματοδότησης οργανώσεων όπως η Χεζμπολάχ, οι Χούθι και η Χαμάς.
Ωστόσο, αρκετές από αυτές τις απαιτήσεις έχουν απορριφθεί στο παρελθόν από την Τεχεράνη, με Ιρανούς αξιωματούχους να επισημαίνουν ότι η εμπιστοσύνη προς την Ουάσινγκτον παραμένει περιορισμένη, ιδίως μετά από προηγούμενες διαπραγματεύσεις που διακόπηκαν αιφνιδιαστικά λόγω στρατιωτικών εξελίξεων.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε στον Ινδό ομόλογό του ότι η ομαλοποίηση της κατάστασης στα Στενά του Ορμούζ προϋποθέτει τη διακοπή των επιθέσεων από ΗΠΑ και Ισραήλ, καθώς και δεσμεύσεις ότι δεν θα επαναληφθούν στο μέλλον.
Από την άλλη πλευρά, ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται θετικός στο ενδεχόμενο συνομιλιών, χωρίς όμως να υιοθετεί –τουλάχιστον προς το παρόν– την απαίτηση για άμεση κατάπαυση του πυρός. Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, η απαίτηση για αποζημιώσεις θεωρείται δύσκολα αποδεκτή, αν και εξετάζεται η πιθανότητα επιστροφής δεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων ως πιθανός συμβιβασμός.
Παράλληλα, η αμερικανική πλευρά επιχειρεί να αποκωδικοποιήσει την εσωτερική δομή εξουσίας στο Ιράν, αναζητώντας ποιο πρόσωπο έχει την τελική αρμοδιότητα λήψης αποφάσεων. Την ίδια στιγμή, βρίσκεται σε εξέλιξη και η διερεύνηση του κατάλληλου διαμεσολαβητή, με το Κατάρ να συγκεντρώνει αυξημένες πιθανότητες, λόγω της πρόσφατης εμπλοκής του σε διαπραγματεύσεις για τη Γάζα, αν και το Ομάν παραμένει μια δοκιμασμένη επιλογή από προηγούμενες διαδικασίες.
Οι σύμβουλοι του Αμερικανού προέδρου εμφανίζονται να προετοιμάζονται για κάθε ενδεχόμενο, διατηρώντας έτοιμο ένα πλαίσιο συνομιλιών που βασίζεται σε προτάσεις οι οποίες είχαν τεθεί στο τραπέζι στη Γενεύη, λίγο πριν την έναρξη της τρέχουσας κρίσης. Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι αν και πότε θα δημιουργηθούν οι συνθήκες για να μετατραπεί αυτή η προετοιμασία σε ουσιαστική διαπραγματευτική διαδικασία.
