Γράφει η Νάντια Ταράουνε : Δερματολόγος – Αφροδισιολόγος
Το μελάσμα αποτελεί μία από τις συχνότερες αιτίες επίσκεψης στον δερματολόγο, ιδιαίτερα την άνοιξη και το καλοκαίρι. Πρόκειται για μια χρόνια, υποτροπιάζουσα διαταραχή της μελάγχρωσης, η οποία εκδηλώνεται με συμμετρικές καφέ ή γκριζωπές κηλίδες στο πρόσωπο και επηρεάζει σημαντικά την ποιότητα ζωής των ασθενών.
Παρότι συχνά θεωρείται απλώς αισθητικό πρόβλημα, το μελάσμα είναι στην πραγματικότητα μια πολύπλοκη δερματολογική κατάσταση, που απαιτεί ιατρική αξιολόγηση και μακροχρόνια στρατηγική αντιμετώπιση.
Τι είναι το μελάσμα;
Το μελάσμα είναι επίκτητη υπερμελάγχρωση που οφείλεται σε υπερδραστηριότητα των μελανοκυττάρων, δηλαδή των κυττάρων που παράγουν μελανίνη. Εμφανίζεται κυρίως στο πρόσωπο και εντοπίζεται συχνότερα:
-στα ζυγωματικά
-στο μέτωπο
-στο άνω χείλος
-στη ράχη της μύτης
Αφορά κυρίως γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας, αλλά μπορεί να εμφανιστεί και σε άνδρες. Η εμφάνισή του συνδέεται με γενετική προδιάθεση, ορμονικούς παράγοντες και περιβαλλοντικές επιδράσεις.
Γιατί επιδεινώνεται την άνοιξη και το καλοκαίρι;
Η ηλιακή ακτινοβολία αποτελεί τον σημαντικότερο εκλυτικό παράγοντα του μελάσματος. Δεν ευθύνεται μόνο η έντονη έκθεση στον ήλιο, αλλά και:
-η αθροιστική έκθεση σε υπεριώδη ακτινοβολία (UVA & UVB)
-το ορατό φως, το οποίο μπορεί να ενεργοποιήσει τη μελανογένεση
-η σταδιακή αύξηση της ηλιοφάνειας από την άνοιξη
Ακόμη και μικρής διάρκειας καθημερινή έκθεση, όπως κατά τις μετακινήσεις στην πόλη, μπορεί να οδηγήσει σε σκουρόχρωμες υποτροπές.
Ο ρόλος των ορμονών
Τα οιστρογόνα και η προγεστερόνη επηρεάζουν άμεσα τη δραστηριότητα των μελανοκυττάρων. Γι’ αυτό:
-το μελάσμα εμφανίζεται συχνά κατά την εγκυμοσύνη
-επιδεινώνεται με τη χρήση ορμονικών αντισυλληπτικών
-μπορεί να υποτροπιάζει σε περιόδους ορμονικών διακυμάνσεων
Ακόμη και χωρίς εμφανή ενδοκρινολογική διαταραχή, το δέρμα μπορεί να παρουσιάζει αυξημένη ευαισθησία στις ορμονικές επιδράσεις.
Γιατί δεν αντιμετωπίζεται εύκολα;
Το μελάσμα δεν αφορά μόνο την επιδερμίδα. Σε πολλές περιπτώσεις, η μελανίνη εναποτίθεται και σε βαθύτερα στρώματα του δέρματος, γεγονός που καθιστά τη θεραπεία πιο απαιτητική.
Επιπλέον, ο ερεθισμός του δέρματος —από ακατάλληλα καλλυντικά ή επιθετικές θεραπείες— μπορεί να προκαλέσει μεταφλεγμονώδη υπερμελάγχρωση, επιδεινώνοντας την εικόνα αντί να τη βελτιώσει.
Ποια είναι η σωστή ιατρική προσέγγιση;
Η αντιμετώπιση του μελάσματος βασίζεται σε τρεις βασικούς άξονες:
Ακριβής διάγνωση
Δεν είναι όλες οι καφέ κηλίδες μελάσμα. Η κλινική εξέταση και, όταν χρειάζεται, η δερματοσκόπηση βοηθούν στη σωστή διάγνωση και στον καθορισμό του βάθους της υπερμελάγχρωσης.
Στοχευμένη αγωγή
Χρησιμοποιούνται φαρμακευτικά ή δερμοκαλλυντικά σκευάσματα που ρυθμίζουν τη μελανογένεση και περιορίζουν τη φλεγμονή, πάντα με ιατρική καθοδήγηση.
Αυστηρή και σωστή φωτοπροστασία
Η καθημερινή χρήση αντηλιακού ευρέος φάσματος είναι απαραίτητη. Σε ασθενείς με μελάσμα, ιδιαίτερη σημασία έχει η προστασία από το ορατό φως, γι’ αυτό συχνά συστήνονται αντηλιακά με χρωστικές.
Τι πρέπει να αποφεύγεται;
-Η χρήση «ισχυρών» θεραπειών χωρίς ιατρική καθοδήγηση
-Τα επιθετικά peeling και laser, ιδιαίτερα τους ηλιόλουστους μήνες
-Η διακοπή της αγωγής μόλις υπάρξει βελτίωση
Το μελάσμα έχει τάση υποτροπής και απαιτεί συνέπεια.
Συμπέρασμα
Το μελάσμα είναι μια χρόνια δερματολογική πάθηση που δεν αντιμετωπίζεται με γρήγορες λύσεις. Με σωστή ιατρική παρακολούθηση, εξατομικευμένη θεραπεία και καθημερινή φωτοπροστασία, μπορεί να ελεγχθεί αποτελεσματικά και να παραμείνει σε ύφεση για μεγάλα χρονικά διαστήματα.
Η ενημέρωση και η έγκαιρη δερματολογική εκτίμηση αποτελούν το κλειδί για την επιτυχή διαχείρισή του.
Νάντια Ταράουνε – Δερματολόγος–Αφροδισιολόγος, Ελεγκτής Ιατρός στο Νοσοκομείο Υγεία, μέλος ΕΔΑΕ, μέλος EADV, μέλος SI.TRI. (Ιταλικής Εταιρίας Αποκατάστασης Μαλλιών και Τριχολογίας).
Εmail: (Nadiataraoune@gmail.com)
