Σε καθεστώς πλήρους περιορισμού μπαίνουν τα κτηνοτροφικά προϊόντα της Λέσβου, με τα μέτρα να έχουν μάλιστα και αναδρομική ισχύ για όσα έχουν παραχθεί ή εξέλθει από το νησί μετά τις 15 Ιανουαρίου. Την απόφαση ανακοίνωσε χθες το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, στον απόηχο του εντοπισμού κρούσματος αφθώδους πυρετού σε μονάδα βοοειδών στην περιοχή της Πελόπης, στη βορειοανατολική Λέσβο, την περασμένη Δευτέρα 16 Μαρτίου.
Η εξέλιξη αυτή προκαλεί σοβαρό πλήγμα σε ένα νησί όπου η κτηνοτροφία αποτελεί βασικό στήριγμα της τοπικής οικονομίας. Σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη χρονική περίοδο, λίγες μόλις ημέρες πριν από το Πάσχα, περισσότερα από 70.000 αμνοερίφια που προορίζονταν για εξαγωγή παραμένουν αδιάθετα. Παράλληλα, έχει ανασταλεί η παραλαβή γάλακτος από περίπου 9.000 καταγεγραμμένες κτηνοτροφικές μονάδες, οι οποίες αυτή την περίοδο παράγουν συνολικά 60 έως 70 τόνους γάλακτος ημερησίως. Με τιμή αγοράς που κυμαίνεται γύρω στο 1,45 ευρώ το κιλό, γίνεται αντιληπτό το οικονομικό βάρος που ήδη αρχίζει να συσσωρεύεται για τους παραγωγούς. Το γάλα αυτό είτε οδηγείται σε τοπικές μονάδες τυροκόμησης είτε αποστέλλεται εκτός νησιού, ακόμη και σε μονάδες του εξωτερικού, για την παραγωγή αναγνωρισμένων ΠΟΠ τυριών της Λέσβου, όπως το λαδοτύρι.
Αργά το απόγευμα της Πέμπτης, το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων γνωστοποίησε τη δέσμη των επειγόντων μέτρων που τίθενται σε εφαρμογή, με στόχο να ανακοπεί η εξάπλωση της ζωονόσου. Ταυτόχρονα, δόθηκε εντολή για την ενεργοποίηση των Τοπικών Κέντρων Ελέγχου του αφθώδους πυρετού, ώστε να υπάρξει καλύτερος συντονισμός των αρμόδιων υπηρεσιών και άμεση ενημέρωση των πολιτών.
Στη Λέσβο καθορίστηκε ζώνη προστασίας σε ακτίνα τριών χιλιομέτρων από τη μολυσμένη εκτροφή, ζώνη επιτήρησης σε ακτίνα 10 χιλιομέτρων, καθώς και περαιτέρω απαγορευμένη ζώνη που καλύπτει το υπόλοιπο νησί. Η διάρκεια ισχύος των μέτρων στις συγκεκριμένες ζώνες έχει προσδιοριστεί έως και τις 15 Μαΐου 2026.
Απαγορεύσεις στη διακίνηση γάλακτος και γαλακτοκομικών
Σε ό,τι αφορά τις μετακινήσεις ζώντων ζώων, αποφασίστηκε πλήρης απαγόρευση διακίνησης των ευαίσθητων ειδών — δηλαδή βοοειδών, αιγοπροβάτων και χοίρων — είτε για σφαγή είτε για πάχυνση, αναπαραγωγή ή βόσκηση. Η απαγόρευση ισχύει τόσο στη ζώνη προστασίας όσο και στη ζώνη επιτήρησης, αλλά και στην ευρύτερη απαγορευμένη περιοχή, για διάστημα τουλάχιστον 10 ημερών, μέχρι να υπάρξει νέα αξιολόγηση βάσει των επιδημιολογικών δεδομένων και των νεότερων οδηγιών.
Αυστηροί περιορισμοί επιβάλλονται και στο νωπό γάλα, καθώς και στα γαλακτοκομικά προϊόντα. Συγκεκριμένα, το νωπό γάλα που προέρχεται από ευαίσθητα είδη, όπως και τα γαλακτοκομικά που έχουν ήδη παραχθεί ή θα παραχθούν στο αμέσως επόμενο διάστημα, δεν επιτρέπεται να εξέλθουν από τη Λέσβο. Η μεταποίηση του νωπού γάλακτος επιτρέπεται μόνο εντός της ίδιας ζώνης προέλευσης, με υποχρεωτική τήρηση όλων των προβλεπόμενων μέτρων βιοασφάλειας. Για την παραγωγή γαλακτοκομικών προϊόντων τίθεται ως ελάχιστη προϋπόθεση θερμικής επεξεργασίας η παστερίωση ισοδύναμη με 72°C για 15 δευτερόλεπτα. Τα προϊόντα που παράγονται στη Λέσβο θα μπορούν, μέχρι νεωτέρας, να διατίθενται αποκλειστικά εντός του νησιού.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και η πρόβλεψη για τα προϊόντα που έχουν ήδη φύγει από το νησί ή έχουν παραχθεί αλλού με πρώτη ύλη από τη Λέσβο. Ειδικότερα, γαλακτοκομικά προϊόντα που έχουν παραχθεί στην υπόλοιπη Ελλάδα από νωπό γάλα λεσβιακής προέλευσης, αλλά και προϊόντα που έχουν μετακινηθεί από τη Λέσβο προς την υπόλοιπη χώρα από τις 15 Ιανουαρίου 2026 και έπειτα, δεν θα διατεθούν στην αγορά μέχρι να υπάρξει νεότερη απόφαση.
Παράλληλα, τίθενται αυξημένες υποχρεώσεις και για τα οχήματα που μεταφέρουν νωπό γάλα και γαλακτοκομικά εντός του νησιού. Τα οχήματα αυτά υποχρεούνται να εφαρμόζουν αυστηρά μέτρα βιοασφάλειας, να καθαρίζονται και να απολυμαίνονται σχολαστικά, να διαθέτουν κατάλληλο εξοπλισμό απολύμανσης και να χρησιμοποιούνται με σαφή διαχωρισμό ανά ζώνη. Επιπλέον, δεν επιτρέπεται να συλλέγουν γάλα από ελεύθερες περιοχές όταν κινούνται σε απαγορευμένη ζώνη, ενώ πρέπει να συνοδεύονται από τα απαραίτητα παραστατικά καθαρισμού και απολύμανσης. Οι ίδιες ακριβώς προϋποθέσεις ισχύουν και για τα οχήματα διακίνησης γαλακτοκομικών προϊόντων.
Μπλόκο και στις σφαγές
Ανάλογα δραστικά είναι τα μέτρα και στον τομέα του κρέατος. Όπως προβλέπεται, αναστέλλονται μέχρι νεωτέρας όλες οι σφαγές παραγωγικών ζώων στη Λέσβο. Σφάγια που προέρχονται από ζώα εκτροφών εκτός νησιού, αλλά βρίσκονται ήδη σε ψυκτικούς θαλάμους των τοπικών σφαγείων, μπορούν να διατεθούν μόνο εντός της λεσβιακής αγοράς. Αντίθετα, σφάγια από ζώα που προέρχονται από εκμεταλλεύσεις της Λέσβου επιτρέπεται να κυκλοφορήσουν στην τοπική αγορά αποκλειστικά μετά από θερμική επεξεργασία. Ταυτόχρονα, απαγορεύεται μέχρι νεωτέρας κάθε αποστολή σφαγίων, κρέατος, παρασκευασμάτων ή προϊόντων κρέατος από τη Λέσβο προς την υπόλοιπη Ελλάδα, τα άλλα κράτη-μέλη της ΕΕ και τις τρίτες χώρες.
Περιορισμοί επιβάλλονται και στα ζωικά υποπροϊόντα. Νεκρά ζώα, κόπρος, γάλα, δέρματα, μαλλί, εντόσθια και λοιποί ιστοί που προέρχονται από δίχηλα ζώα της Λέσβου δεν επιτρέπεται να μετακινηθούν εκτός νησιού. Για τα σφαγεία προβλέπεται ειδικό καθεστώς διαχείρισης εντός Λέσβου, ενώ για τις δορές και τα δέρματα δίνεται η δυνατότητα μεταφοράς στις εγκεκριμένες μονάδες ενδιάμεσου χειρισμού του νησιού, προκειμένου να αλατιστούν και να αποθηκευτούν μέχρι νεότερης οδηγίας.
Περιορισμοί τίθενται και στις ζωοτροφές, στο πλαίσιο της συνολικής στρατηγικής αποτροπής περαιτέρω διασποράς της νόσου από τη Λέσβο προς άλλες περιοχές.
Την ίδια ώρα, στις εκτροφές που βρίσκονται εντός των ζωνών προστασίας και επιτήρησης πραγματοποιούνται εντατικοί έλεγχοι, με προτεραιότητα στις μονάδες της ζώνης προστασίας. Κατά τις επιτόπιες επισκέψεις, οι αρμόδιες αρχές ελέγχουν και την τήρηση των κανόνων βιοπροφύλαξης. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η κατάλληλη περίφραξη των εγκαταστάσεων, η απολύμανση των τροχών των οχημάτων και των υποδημάτων στις εισόδους και εξόδους, οι συνεχείς απολυμάνσεις υλικών και εξοπλισμού, η καταγραφή των επισκεπτών, καθώς και η χρήση προστατευτικής ένδυσης και υπόδησης.
Το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων απευθύνει έκκληση προς τους κτηνοτρόφους, τους εμπόρους, τους μεταφορείς, τα σφαγεία, τις γαλακτοκομικές επιχειρήσεις και όλους όσοι εμπλέκονται στην αλυσίδα παραγωγής και διακίνησης να τηρούν με απόλυτη αυστηρότητα τις οδηγίες των κτηνιατρικών αρχών. Όπως επισημαίνεται, η άμεση συμμόρφωση αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για τον περιορισμό της νόσου, την προστασία του ζωικού κεφαλαίου και τη διαφύλαξη της παραγωγικής δραστηριότητας του νησιού.
Δεν απειλεί τη δημόσια υγεία
Σύμφωνα με το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, «ο αφθώδης πυρετός είναι εξαιρετικά μεταδοτικό ιογενές νόσημα που προσβάλλει τα δίχηλα ζώα, όπως βοοειδή, αιγοπρόβατα και χοίρους, και χαρακτηρίζεται από υψηλή μεταδοτικότητα και ταχεία εξάπλωση. Μεταδίδεται τόσο με άμεση επαφή όσο και έμμεσα, μέσω μολυσμένων αντικειμένων, οχημάτων, εξοπλισμού ή ανθρώπινης δραστηριότητας, ενώ μπορεί να μεταδοθεί και αερογενώς, αυξάνοντας σημαντικά τον κίνδυνο μόλυνσης γειτονικών εκμεταλλεύσεων. Δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο και δεν αποτελεί απειλή για τη δημόσια υγεία, ωστόσο συγκαταλέγεται στα πλέον επικίνδυνα νοσήματα των παραγωγικών ζώων και απαιτεί την άμεση εφαρμογή αυστηρών μέτρων ελέγχου, βιοπροφύλαξης και περιορισμού των μετακινήσεων».
«Η Λέσβος», λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Αναστασία Αντωνέλλη, αντιπεριφερειάρχης πρωτογενούς τομέα, «ζει μια από τις πιο κρίσιμες στιγμές των τελευταίων χρόνων. Ο αφθώδης πυρετός μπορεί να πυροδοτήσει ένα ντόμινο εξελίξεων που θα απειλήσει όχι μόνο την οικονομική αλλά και την κοινωνική συνοχή του νησιού».
Σήμερα, Παρασκευή 20 Μαρτίου, στη Λέσβο μεταβαίνει ο γενικός γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Σπύρος Πρωτοψάλτης.
