Η Παμβώτιδα, ένα θαύμα της φύσης για την Ελληνική περιφέρεια, μοιάζει περισσότερο με πεδίο βολής για την αναποτελεσματικότητα του κράτους και της αυτοδιοίκησης. Το πρόσφατο, τραγικό συμβάν με την κατάληψη της επιφάνειας από χιλιάδες νεκρά ψάρια, δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο περιστατικό, αλλά την κορύφωση μιας μακροχρόνιας αδιαφορίας. Αντί να εντοπιστούν οι αιτίες και να ληφθούν προληπτικά μέτρα, βρισκόμαστε μπροστά σε ένα σκηνικό “σύγχυσης αρμοδιοτήτων”, όπου οι θεσμικοί παράγοντες μοιάζουν περισσότερο να ασχολούνται με το ποιος φταίει παρά με το πώς θα αποτραπεί η επανάληψη τέτοιων καταστροφών. Η εικόνα της λίμνης, γεμάτης πτώματα και αγνοώντας τα μηνύματα της φύσης, είναι μια ζοφερή υπενθύμιση της έλλειψης προνοητικότητας. Η διαδικασία εύρεσης υπευθύνων έχει μετατραπεί σε ένα ατέρμονο “θέατρο του παραλόγου”, με τις αρμόδιες υπηρεσίες να προσπαθούν να αποσείσουν την ευθύνη, επικαλούμενες αόριστα τεχνικά ζητήματα ή την απουσία διαθέσιμων κονδυλίων.
Οι πολίτες, αντί να λαμβάνουν σαφείς απαντήσεις και εγγυήσεις για την προστασία του περιβάλλοντός τους, βομβαρδίζονται από αλληλοαναιρούμενες ανακοινώσεις και διαψεύσεις. Η οικολογική ισορροπία της Παμβώτιδας τίθεται σε κίνδυνο, ενώ ταυτόχρονα τίθεται υπό αμφισβήτηση η ικανότητα των αρχών να διαχειριστούν κρίσιμες καταστάσεις. Το ζήτημα ξεπερνά την τοπική διάσταση και λαμβάνει πανελλαχητικές διαστάσεις, θέτοντας ερωτήματα για τον τρόπο λειτουργίας ολόκληρου του δημόσιου μηχανισμού. Τα νεκρά ψάρια που ξεβράζονται στις όχθες, δεν είναι απλώς μια οπτικά δυσάρεστη εικόνα. Αποτελούν το πιο ορατό σύμπτωμα της υποβάθμισης ενός μοναδικού φυσικού πόρου, του οποίου η προστασία θα έπρεπε να είναι αδιαπραγμάτευτη προτεραιότητα. Η εμμονή στην αναζήτηση της “αρχικής αιτίας” μοιάζει με δικαιολογία για την αδράνεια. Πρέπει να αναζητηθούν οι πολλαπλές αιτίες, από τις ανθρωπογενείς δραστηριότητες μέχρι την ελλιπή καθαριότητα και τη ρύπανση, αλλά κυρίως, να θεσπιστούν μηχανισμοί διαρκούς παρακολούθησης και άμεσης παρέμβασης.
Η αξιοποίηση των πόρων και η ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών είναι κρίσιμης σημασίας. Η υφιστάμενη κατάσταση υπογραμμίζει την ανάγκη για ένα ριζικό ανασχεδιασμό της διαχείρισης των υδάτινων πόρων της χώρας. Η Παμβώτιδα, όπως και πολλές άλλες λίμνες και ποτάμια, αντιμετωπίζει σοβαρούς κινδύνους λόγω της ανεξέλεγκτης ρύπανσης, της υπεράντλησης υδάτων και της έλλειψης αποτελεσματικών σχεδίων προστασίας. Η επένδυση σε τεχνολογικές λύσεις, την περιβαλλοντική εκπαίδευση και την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των διαφόρων φορέων – κεντρικής διοίκησης, αυτοδιοίκησης, επιστημονικής κοινότητας και τοπικών κοινωνιών – κρίνεται επιτακτική. Μόνο έτσι θα μπορέσουμε να διασφαλίσουμε τη βιωσιμότητα των φυσικών μας πόρων για τις επόμενες γενιές.
