Η πρόσφατη έγκριση της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης (ΕΠΜ) 11α για την ευρύτερη περιοχή της Ηπείρου αποτελεί αδιαμφισβήτητα έναν ορόσημο στην προσπάθεια για την προστασία του ανεκτίμητου φυσικού της πλούτου. Ωστόσο, είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι η «μεγάλη εικόνα» του περιβαλλοντικού σχεδιασμού για την περιοχή δεν έχει ολοκληρωθεί. Η εν λόγω μελέτη δεν σηματοδοτεί το τέλος του δρόμου, αλλά αντίθετα, λειτουργεί ως το απαραίτητο προπαρασκευαστικό “θεμέλιο” πάνω στο οποίο θα οικοδομηθεί στη συνέχεια το Προεδρικό Διάταγμα (ΠΔ). Αυτό το νομικό κείμενο είναι που θα ορίσει με λεπτομέρεια τους κανόνες, τις χρήσεις γης και τις επιτρεπόμενες δραστηριότητες, διασφαλίζοντας την ορθολογική διαχείριση και την αειφόρο ανάπτυξη αυτής της μοναδικής περιοχής, που είναι πλούσια σε βιοποικιλότητα και οικολογική αξία. Η ΕΠΜ 11α, ως επιστημονικά τεκμηριωμένη προεργασία, έχει θέσει τις βάσεις για τη διαμόρφωση μιας ολοκληρωμένης στρατηγικής προστασίας.
Έχει γίνει εκτενής καταγραφή των οικοσυστημάτων, των ειδών χλωρίδας και πανίδας, καθώς και των ευαίσθητων περιοχών που χρήζουν ιδιαίτερης μέριμνας. Πρόκειται για μια σύνθετη διαδικασία που απαιτεί την κατανόηση των αλληλεπιδράσεων μεταξύ των φυσικών πόρων και των ανθρώπινων δραστηριοτήτων. Η ολοκλήρωσή της είναι ένα ουσιαστικό βήμα, καθώς παρέχει τα απαραίτητα δεδομένα και τις κατευθυντήριες γραμμές για τη λήψη αποφάσεων που θα επηρεάσουν το περιβάλλον και την κοινωνία της Ηπείρου για τις επόμενες δεκαετίες, με στόχο τη διατήρηση της φυσικής κληρονομιάς. Το κομβικό σημείο της διαδικασίας αποτελεί ο ορισμός των τεσσάρων διακριτών ζωνών προστασίας, οι οποίες θα καθοριστούν από το επερχόμενο Προεδρικό Διάταγμα. Κάθε ζώνη θα έχει διαφορετικό βαθμό προστασίας και αυστηρότητα ως προς τις επιτρεπόμενες χρήσεις, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες οικολογικές και γεωμορφολογικές συνθήκες της κάθε περιοχής.
Από τις αυστηρά προστατευόμενες περιοχές, όπου οι ανθρώπινες παρεμβάσεις είναι ελάχιστες έως μηδενικές, μέχρι τις ζώνες όπου είναι δυνατή η βιώσιμη ανάπτυξη με αυστηρούς περιβαλλοντικούς όρους, η κατάτμηση αυτή στοχεύει στην αποτελεσματικότερη διαφύλαξη της φύσης. Ουσιαστικά, η ΕΠΜ 11α λειτουργεί ως ο “οδικός χάρτης” που οδηγεί στην έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος. Αυτό το διάταγμα θα μετατρέψει τις επιστημονικές προτάσεις και τα πορίσματα της μελέτης σε εφαρμοστέους κανόνες δικαίου. Η διαδικασία αυτή, αν και συχνά χρονοβόρα και απαιτητική, είναι κρίσιμη για να διασφαλιστεί ότι η προστασία του περιβάλλοντος δεν θα παραμείνει στο επίπεδο της πρόθεσης, αλλά θα μετατραπεί σε συγκεκριμένες νομικές δεσμεύσεις. Η υιοθέτηση των τεσσάρων ζωνών προστασίας θα αποτελέσει την πρακτική εφαρμογή αυτής της φιλοσοφίας, προσφέροντας ένα σαφές πλαίσιο για τη βιώσιμη διαχείριση των φυσικών πόρων της Ηπείρου.
