Στο φως της δημοσιότητας δόθηκε ένα εξαιρετικά σημαντικό φωτογραφικό αρχείο που καταγράφει με ωμό τρόπο τη ναζιστική θηριωδία στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής την 1η Μαΐου 1944, ημέρα που χαράχτηκε ανεξίτηλα στη συλλογική μνήμη. Οι εικόνες, που μέχρι σήμερα δεν είχαν παρουσιαστεί στο ευρύ κοινό, τεκμηριώνουν ένα από τα πιο αποτρόπαια εγκλήματα της Κατοχής: την εκτέλεση 200 κρατουμένων ως αντίποινα για τη δράση της Αντίστασης.
Το Σκοπευτήριο της Καισαριανής, που σήμερα αποτελεί τόπο μνήμης και περισυλλογής, υπήρξε την περίοδο της γερμανικής Κατοχής χώρος εκτελέσεων αντιστασιακών και πολιτικών κρατουμένων. Την Πρωτομαγιά του 1944, οι ναζιστικές δυνάμεις προχώρησαν στην εκτέλεση 200 κρατουμένων από το στρατόπεδο Χαϊδαρίου, σε μια πράξη εκδικητικής βίας που συγκλόνισε την ελληνική κοινωνία.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι ανάμεσα στους εκτελεσθέντες συγκαταλέγονταν και τρεις Έλληνες Εβραίοι από τη Θεσσαλονίκη, στοιχείο που αναδεικνύει τη συμμετοχή των Ελλήνων Εβραίων στον αγώνα κατά του φασισμού και του ναζισμού.
Πρόκειται για τους:
Καράσσο Μωυσή, με καταγωγή από τη Θεσσαλονίκη. Ήταν έμπορος – κατά άλλες πηγές υποδηματεργάτης – και δραστηριοποιήθηκε πολιτικά ως στέλεχος του ΚΚΕ. Πριν από την εκτέλεσή του είχε υποστεί εξορία στην Ανάφη, στο πλαίσιο των διώξεων που προηγήθηκαν της Κατοχής.
Περαχιά Ανρί, επίσης από τη Θεσσαλονίκη, εργάτης στο επάγγελμα και δραστήριος στο μαρξιστικό κίνημα κατά τον Μεσοπόλεμο. Υπήρξε υποψήφιος βουλευτής στις επαναληπτικές εκλογές της Θεσσαλονίκης το 1933. Εξέδιδε την εφημερίδα «Προλετάριος» τόσο στα ελληνικά όσο και στα λαντίνο (ισπανοεβραϊκά), ενώ είχε ιδρύσει και το «Ακαδημαϊκό Βιβλιοπωλείο». Στη συνέχεια φυλακίστηκε και κρατήθηκε στην Ακροναυπλία.
Εζρατής Αλμπέρτος, από τη Θεσσαλονίκη, εργαζόταν ως τσαγκάρης και είχε επίσης εγκλειστεί στην Ακροναυπλία πριν οδηγηθεί στο εκτελεστικό απόσπασμα.
Οι τρεις αυτοί άνδρες ήταν μέρος της ευρύτερης συμμετοχής των Ελλήνων Εβραίων στον αντιφασιστικό αγώνα. Χιλιάδες Έλληνες Εβραίοι πολέμησαν στο μέτωπο του Ελληνοϊταλικού πολέμου, ενώ άλλοι εντάχθηκαν στην Εθνική Αντίσταση κατά των γερμανικών στρατευμάτων κατοχής, συμβάλλοντας ενεργά στην προσπάθεια απελευθέρωσης της χώρας.
Το νέο φωτογραφικό υλικό έρχεται να ενισχύσει την ιστορική τεκμηρίωση εκείνης της περιόδου και να προσφέρει πολύτιμες μαρτυρίες για τα γεγονότα. Η ένταξή του στην κυριότητα της Ελληνικής Πολιτείας θεωρείται κομβικής σημασίας για την προστασία, τη μελέτη και τη δημόσια ανάδειξή του, ώστε να αποτελέσει εργαλείο ιστορικής έρευνας αλλά και εκπαίδευσης.
Το θέμα χαιρέτισε με ανακοίνωσή του το Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο Ελλάδος (ΚΙΣΕ), επισημαίνοντας τη σημασία της πρωτοβουλίας και υπογραμμίζοντας τη συμβολή των Ελλήνων Εβραίων στην Εθνική Αντίσταση.
«Το Κεντρικό Ισραηλιτικό Συμβούλιο Ελλάδος εκφράζει την ικανοποίησή του για την απόφαση της Ελληνικής Κυβέρνησης, το φωτογραφικό υλικό να περιέλθει στην κυριότητα της Ελληνικής Πολιτείας διότι θα συμβάλλει καταλυτικά όχι μόνο στην εμβάθυνση της ιστορικής έρευνας αλλά θα εμπλουτίσει το φορτίο της μνήμης που μεταφέρεται από γενιά σε γενιά ώστε το κοινό σημείο αναφοράς να είναι η θωράκιση της αξίας της ελευθερίας απέναντι στη μισαλλοδοξία, τον ολοκληρωτισμό και τον τυφλό φανατισμό που επιτίθενται στη σύγχρονη κοινωνία», καταλήγει στην ανακοίνωσή του το ΚΙΣΕ.
