Σοκ στην Τεχεράνη μετά τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη και φόβοι για κρίση διαδοχής
Ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ έπεσε νεκρός το Σάββατο 28 Φεβρουαρίου 2026, κατά τη διάρκεια της σφοδρής αεροπορικής επιδρομής που εξαπέλυσε το Ισραήλ σε συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες στην Τεχεράνη.
Πρόκειται για το βαρύτερο πλήγμα στην ιστορία του ιρανικού καθεστώτος, με διεθνείς αναλυτές να εκτιμούν ότι οι εξελίξεις ενδέχεται να επιταχύνουν βαθιές πολιτικές ανατροπές στο εσωτερικό της χώρας.
Την είδηση του θανάτου του 86χρονου ανώτατου ηγέτη επιβεβαίωσε, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, ο πρεσβευτής του Ισραήλ στην Ουάσινγκτον προς Αμερικανούς αξιωματούχους, ενώ το Axios επικαλείται πηγές της ισραηλινής υπηρεσίας πληροφοριών που πιστοποιούν το γεγονός.
Ισραηλινά μέσα ενημέρωσης μεταδίδουν ότι ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου ενημερώθηκε με οπτικό υλικό από το σημείο της επιδρομής.
Βαρύ πλήγμα για το καθεστώς – Κίνδυνος αποσταθεροποίησης
Η εξόντωση του ανθρώπου που βρέθηκε στο τιμόνι του Ιράν για 35 χρόνια συνιστά ιστορική καμπή. Ο Χαμενεΐ είχε αναλάβει την ηγεσία το 1989, διαδεχόμενος τον ιδρυτή της Ισλαμικής Επανάστασης, Αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί, και από τότε συγκέντρωνε στα χέρια του το σύνολο των κρίσιμων μοχλών εξουσίας: τη δικαιοσύνη, τα κρατικά μέσα ενημέρωσης και τις δυνάμεις ασφαλείας.
Ισραηλινές πηγές αναφέρουν ότι στην ίδια επιχείρηση σκοτώθηκαν ο υπουργός Άμυνας του Ιράν καθώς και ο επικεφαλής των Φρουροί της Επανάστασης, γεγονός που, εφόσον επιβεβαιωθεί, δημιουργεί σοβαρό ρήγμα στην αλυσίδα διοίκησης. Πληροφορίες κάνουν λόγο και για στοχοποίηση συγγενικών προσώπων του ανώτατου ηγέτη, χωρίς ωστόσο να έχει αποσαφηνιστεί πλήρως η κατάστασή τους.
Η Τεχεράνη εμφανίζεται αποκομμένη επικοινωνιακά, με περιορισμένη ροή πληροφόρησης και αυξημένα μέτρα ασφαλείας σε κυβερνητικά κτίρια και στρατιωτικές εγκαταστάσεις. Το ερώτημα που κυριαρχεί είναι αν οι μηχανισμοί του καθεστώτος θα κατορθώσουν να διατηρήσουν τη συνοχή τους ή αν θα ανοίξει ένας κύκλος εσωτερικών συγκρούσεων.
Ανοιχτό το ερώτημα της διαδοχής
Ο θάνατος του ανώτατου ηγέτη ενεργοποιεί άμεσα τη συνταγματική διαδικασία εκλογής νέου ηγέτη από το Συμβούλιο των Ειδικών. Ωστόσο, η έκταση των επιθέσεων και οι απώλειες στην κορυφή της στρατιωτικής ιεραρχίας καθιστούν αβέβαιο το κατά πόσο οι θεσμοί μπορούν να λειτουργήσουν ομαλά.
Μεταξύ των ονομάτων που είχαν ακουστεί το τελευταίο διάστημα ήταν εκείνο του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, γιου του εκλιπόντος, χωρίς όμως να υπάρχει επίσημη διαδικασία ανάδειξης. Το ενδεχόμενο παρέμβασης των Φρουρών της Επανάστασης στο πολιτικό σκηνικό θεωρείται από πολλούς πιθανό, ιδίως εάν εκτιμηθεί ότι απειλείται η σταθερότητα του συστήματος.
Ταυτόχρονα, κύκλοι της ιρανικής διασποράς μιλούν για πιθανότητα μαζικών κινητοποιήσεων, εφόσον δημιουργηθεί κενό εξουσίας. Το αν η κοινωνική δυσαρέσκεια μπορεί να μετατραπεί σε οργανωμένη πολιτική δύναμη παραμένει άγνωστο.
